HTS :: O nas ... :: News :: The Himalaya Master :: Biblioteka :: Uniwersytet Himalaya :: Galeria
Multimedia :: Podcast :: Z³oty Brzask :: Warsztaty :: Zajêcia cykliczne :: Kalendarz Ezoteryczny
Prezenty dla sponsorów :: Tablica Og³oszeñ :: Linki :: Kontakt :: Wp³aæ dotacjê :: Mapa Strony
» HTS » Prezenty dla sponsorów

Follow us on:
UNIWERSYTET HIMALAYA
NAUKI MISTRZW
Ezoteryczny Uniwersytet
Duchowy HIMALAYA
Zapraszamy wszystkich chętnych do podjęcia duchowych studiów korespondencyjnych.
Po zarejestrowaniu będziesz otrzymywać dwa razy w tygodniu Duchowe Orędzie Himalajskich Mistrzów w postaci lekcji i wykładów.
Liczba studentw: 878
Zarejestruj się
Biblioteka Wiedzy Ezoterycznej - katalog
SATSANG on WEB
Himalaya Master - odpowiedzi na pytania Uczniw, Studentw
Zbiory nauk duchowych:
Sûtry: HRIDAYA (Apokryfy)
Udâny: PMH
Æakramy
Tajemna Wiedza o Æakramach - oœrodkach œwiadomoœci i duchowych mocy!
Jogasutra
Ksiêga Jogi - Ryszi PatañdŸali. Komentarze
Gematria
Mistyczna Numerologia
Kosmogram Gematryczny
Listy od Mistrza
Duchowe nauki i rady zawarte w listach od Himalaya Master do Uczniów
Gâthâ
Nauki wierszem, poematy i powiedzenia metryczne
Słownik
Himalaya Wiki
 
 


KSIKI, SKRYPTY, CD
PREZENTY DLA SPONSORW
Nowoci:
Devanagari
praca zbiorowa
blok do æwiczeñ
kaligrafii sanskrytu
Czohanija 2008
Himalaya Tirtha Sangha
Pieœni duchowe, bhad¿any, hymny wedyjskie, mantramy nagrane podczas Festiwalu Czohanija 2008.
Sukha Sutra
The Himalaya Master
P³yta CD, 42 afirmacje piosenki, które pomagaj¹ rozwin¹æ cechy bogactwa duchowego i materialnego.
Przekazy Mistrza Himalaya TOM 2
Himalaya Master
Per³y Duchowej Wiedzy. Kolejne odpowiedzi na nurtuj¹ce pytania, porady i wskazóowki. Autor prostuje wiele zagmatwanych zagadnieñ z dziedziny Rozwoju Ducha, Jogi, Medytacji, Religii, Mistyki.
Aktualna lista prezentów
 
 
Licznik odwiedzin: 6964481
Ostatnia aktualizacja strony:
06-11-2022, 22:28
Devanagari
blok do æwiczeñ kaligrafii sanskrytu
Autor: praca zbiorowa
Minimalna dotacja:
20 PLN (plik elektroniczny PDF)
30 PLN (blok drukowany)

IloϾ stron: 52 strony A4

Zamawiam blok w wersji drukowanej
Zamawiam blok w wersji elektronicznej (PDF)
Devanagari - blok do nauki kaligrafii Niebiañskiego Alfabetu Sanskrytu opracowany na wzór znanych ze szko³y podstawowej zeszytów æwiczeñ do nauki pisowni. Na 52 stronach bloku w przystêpny sposób zilustrowano krok po kroku, jak rysowaæ podstawowe litery sanskrytu, które u¿ywane s¹ m.in. jako znaki magiczne (yantry, symbole) w tajemnych naukach Jogi, oraz do zapisu Œwiêtych Mantr.

Pobierz wersjê DEMO w formie pliku PDF. Darmowa wersja DEMO zawiera szablon do æwiczenia kaligrafii trzech pierwszych liter Sanskrytu. Pe³n¹ wersjê zeszytu z 50 znakami Niebiañskiego Alfabetu (Devanagari) mo¿esz kupiæ u nas w formie drukowanej (30 PLN) lub elektronicznej - plik PDF (20 PLN).










Devanagari - Anielska Mowa Miasta Bogów

Dewanagari (z sanskr. devanagari; deva „bóg” + nagari „miasto”) - pismo alfabetyczno - sylabiczne, u¿ywane w pó³nocnych, zachodnich i œrodkowych Indiach do zapisu kilkunastu jêzyków z grupy jêzyków indyjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali. Rozwinê³o sie wedle badaczy zachodnich z pisma Brahmi, starszej formy pisma indyjskiego, którego najwczeœniejsza postaæ znana jest szerzej z napisów cesarza Aœoki (po³. III w. p.e.ch.). Wed³ug kasty brahmanów jednak Devanagari jest bardzo dawnym pismem, które istnia³o ju¿ czasach Kryszny, ale by³o u¿ywane wy³¹cznie przez kastê braminów, wtajemniczonych w Wedê i dlatego by³o nieznane. Pismo Brahmi mia³o byæ rodzajem pisma ludowego, w odró¿nieniu od zarezerwowanego dla spraw boskich Devanagari.

Sk³ada sie z 50-ciu znaków, w tym 16-tu samog³osek oraz ponad 300 ligatur, zbitek dwóch lub wiêcej sylab. Zapis znaków dewanagari jest poziomy, od strony lewej do prawej. Charakterystyczna dla niego jest pozioma linia (matra) nad ka¿d¹ liter¹ i ligatur¹ oprócz znaków dha i bha, których linia jest niepe³na. Pismo Dewanagari posiada tak¿e kilka znaków interpunkcyjnych oraz znaków o znaczeniu fonetycznym. Najstarsze znane jak dot¹d inskrypcje pochodz¹ z VII wieku, a cyfry arabskie i ³acinskie pochodz¹ w³aœnie z dewanagari, czyli szerzej z kultury sanskrytu. Devanagari to pismo w zasadzie symboliczne, jego znaki s¹ przedmiotem kontemplacji i mistycznej filozofii. Jest do dziœ u¿ywane w Indiach dla jêzyków: sanskrytu (Sanskrit), hindi, marathi, nepalskiego (Nepali), nevari i innych jak: awadhi, bagheli, bhatneri, bhili, bihari, braj bhasha, chhattisgarhi, garhwali, gondi, harauti, ho, jaipuri, kachchhi, kanauji, konkani, kului, kumaoni, kurku, kurukh, marwari, mundari, palpa, i santali.

Sanskryt

Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r – zestawiaæ, sk³adaæ; bhaa.saa – jêzyk; "jêzyk uporz¹dkowany", w przeciwieñstwie do jêzyków naturalnych - prakrytów, tzn. ludowych o "nieuporz¹dkowanej" gramatyce) jêzyk literacki staro¿ytnych, œredniowiecznych i wczesnonowo¿ytnych Indii. Nale¿y do indoaryjskiej ga³êzi indoirañskiej grupy rodziny jêzyków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, i¿ jest jêzykiem martwym, jak ³acina, zasadniczo nim nie jest, gdy¿ nie tylko jest jeszcze stale u¿ywany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale tak¿e istniej¹ niewielkie grupy osób deklaruj¹ce go jako ich jedyny jêzyk ojczysty, wed³ug spisów ludnoœci z 1999 r. – oko³o 3.000 osób na ponad 900 mln wówczas ludnoœci Indii. Czynione s¹ te¿ próby rewitalizacji tego jêzyka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na okreœlenie wspó³czesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest te¿ uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych jêzyków Republiki Indii (obecnie 23 - 2008r.). Dlatego w³aœciwsze jest okreœlenie go jako jêzyk liturgiczny ni¿ wegetuj¹cy czy martwy. Sanskryt jest jêzykiem grupy satemowej – praindoeuropejskie miêkkie k przesz³o w nim w œ, podobnie jak w jêzyku polskim w s. Jeœli grupa satem jest grup¹ genetyczn¹, oznacza to, ¿e polski jest bli¿ej spokrewniony z sanskrytem ni¿ np. z niemieckim czy francuskim. Hipoteza podzia³u jêzyków indoeuropejskich na grupy satem i kentum jest jednak dzisiaj coraz bardziej podwa¿ana, chocia¿ wcale nie s³usznie. Istniej¹ co najmniej trzy odmiany sanskrytu:
  • sanskryt wedyjski – u¿ywany ju¿ oko³o XV-VII w. p.e.ch., m.in. w Wedach, kiedy to by³ u¿ywany jako jedyny jêzyk, choæ tradycja brahmanów utrzymuje, ¿e sanskryt i pisma wedyjskie istnialy ju¿ 6 tysiêcy lat p.e.ch., tak bowiem wynika z pism i nauk.
  • sanskryt klasyczny – z okresu kiedy by³ u¿ywany g³ównie przez warstwy wykszta³cone, czyli warny bramiñsk¹ i rycersk¹ (kszatrija), czêsto jako drugi jêzyk; w wersji skodyfikowanej ("uporz¹dkowanej") przez Paniniego (IV w. p.n.e.) jest to w³aœciwy jêzyk kultury indyjskiej, ³acina Indii, u¿ywany a¿ do czasów nowo¿ytnych; to w tym okresie pojawi³a siê dopiero nazwa "sanskryt".
  • sanskryt poklasyczny mieszany (ang. Hybrid Sanskrit), w którym wystêpuj¹ elementy (lub wp³ywy) staro¿ytnych jêzyków ludowych, mówionych jêzyków Indii, prakrytów i palijskiego; odmiana ta wystêpuje g³ównie w tekstach heterodoksyjnych religii Indii, buddyzmu i d¿inizmu (istnieje te¿ odmiana tzw. epigraficzna, np. z napisów naskalnych cesarza Aœoki, III-II w. p.e.ch. Gdy religie te wda³y siê w debaty z hinduizmem (III-XI w.), sanskryt ich tekstów zatraci³ cechy hybrydalne i równie¿ sta³ siê sanskrytem klasycznym, choæ zachowuj¹cym specyficzn¹ terminologiê techniczn¹.
Ró¿nice pomiêdzy tymi odmianami s¹ widoczne g³ównie w s³ownictwie, a w gramatyce nie s¹ na tyle du¿e, by osoba w³adaj¹ca sprawnie jedn¹ z nich nie by³a w stanie bez problemów czytaæ tekstów w obu pozosta³ych.

Sanskryt posiada charakterystyczn¹ fonetykê, w znacz¹cym stopniu ró¿n¹ od polskiej. Wszystkie samog³oski wystêpuj¹ w wersji krótkiej (np. a) i d³ugiej (np. ā). Istniej¹ samog³oskowe sonanty .r i .l, oraz d³ugie .rr i .ll. Spó³g³oski zwarte – zarówno bezdŸwiêczne, jak i dŸwiêczne – posiadaj¹ wersjê nieprzydechow¹ i przydechow¹. Jest to element archaiczny, utrzymany pod wp³ywem substratu wczeœniejszych na subkontynencie indyjskim jêzyków drawidyjskich. W sanskrycie istnieje te¿ szereg spó³g³osek cerebralnych – wymawianych podobnie jak zêbowe, ale z jêzykiem podniesionym ku szczytowi podniebienia – dŸwiêki obce praindoeuropejskiemu, ale charakterystyczne dla innych jêzyków subkontynentu indyjskiego: drawidyjskich i mundajskich. Sanskryt, podobnie jak jêzyk polski, odró¿nia œ od sz (bardziej cerebralnego, ni¿ polskie) oraz æ od cz. DŸwiêki uporz¹dkowane s¹ wed³ug kolejnoœci alfabetu dewanagari, który posiada 16 samog³osek. Cech¹ charakterystyczn¹ fonetyki sanskrytu jest zjawisko sandhi, tj. zmian fonetycznych na granicy s³ów, powoduj¹cych regularnie zjawiska takie, jak: zlewanie siê w jedn¹ dwug³oskê lub samog³oskê d³ug¹ samog³oski koñcowej z pocz¹tkow¹ nastêpnego s³owa, upodabnianie stykaj¹cych siê ze sob¹ spó³g³osek lub elizja. Pó³sylabiczny alfabet sanskrytu, pismo dewaanaagari, jest pismem naukowym, œciœle fonetycznym, wiêc zapisuje te wszystkie zmiany.

Istnieje wiele systemów transkrypcji sanskrytu z u¿yciem alfabetu ³aciñskiego – jedne z u¿yciem specjalnych znaków diakrytycznych, inne bez nich. Najpowszechniej stosowana jest w œwiecie (tak¿e w Indiach) transkrypcja przyjêta przez Miêdzynarodowy Zjazd Orientalistów w Genewie w r. 1899, stosuj¹ca kreskê nad liter¹ na oznaczenie samog³oski d³ugiej, kropkê pod liter¹ na oznaczenie spó³g³oski cerebralnej (lub sonantu samog³oskowego) oraz kropkê nad literami tylnojêzykowymi m i n. (czasem kropka pisana jest pod m, ale to ju¿ kwestia mo¿liwoœci technicznych, powinna byæ nad m, tak jak w oryginale jest nad g³osk¹).

Istnieje transkrypcja stosowana na stronach internetowych czasopisma Philosophy East and West, która zapisuje samog³oski d³ugie jako podwójne, a kropkê pod liter¹ stawia przed ni¹. Istniej¹ te¿ inne systemy transkrypcji specjalnie dostosowane do potrzeb Internetu: system Veldhuisa, system ITAR-ITRANS, nie u¿ywaj¹ce wcale kropek, tylko ró¿ne kombinacje ma³ych i wielkich liter alfabetu ³aciñskiego. W Polsce od 1957 r. toczy siê spór pomiêdzy indologami (indianistami), jak zapisywaæ s³owa sanskryckie w tekstach polskich – czy z u¿yciem miêdzynarodowej transkrypcji orientalistycznej (zwanej u nas "naukow¹"), czy z u¿yciem tradycyjnej transkrypcji bezmyœlnie spolszczonej pomijaj¹cej d³ugoœæ samog³osek i kropki pod literami cerebralnymi. Pomiêdzy zwolennikami zapisu spolszczonego trwa spór na temat zapisu samog³oskowego sonantu .r jak "ri" (tzw. szko³a krakowsko-wroc³awska i szko³a poznañska) czy jak "ry" (pozosta³e szko³y), oraz na temat spó³g³osek palatalnych – czy je zapisywaæ jak "cz" i "d¿" (szko³a krakowsko-wroc³awska i stara szko³a warszawska), czy raczej jak "æ" i "dŸ" (nowa szko³a warszawska, szko³a lubelska i szko³a poznañska, przy czym nowa szko³a warszawska i szko³a poznañska zapisuj¹ spó³g³oski "æ", "dŸ", "ñ" i "œ" nieortograficznie, tak¿e przed samog³oskami, zaœ szko³a lubelska – zgodnie z regu³ami ortografii polskiej – zamienia je na "ci", "dzi", "si" i "ni" przed samog³oskami), co wprowadza chaos i paranojê uniemo¿liwiaj¹c¹ sensown¹ identyfikacjê pojêæ.

Sanskryt jest jêzykiem fleksyjnym, posiadaj¹cym 8 przypadków (odmiana rzeczowników i przymiotników w trzech rodzajach wed³ug jednego z 9 typów odmiany), trzy liczby (pojedyncz¹, podwójn¹ i mnog¹), bardzo liczne formy czasownikowe (10 klas odmiany czasownika w 4 czasach pochodnych od czasu teraŸniejszego; 2 czasy przesz³e, 2 aorysty i 3 czasy przysz³e, 5 form imies³owowych b¹dŸ nieodmiennych). Jako taki mia³ doœæ dowolny szyk wyrazów, przewa¿a³ jednak SOV (podmiot, dope³nienie, orzeczenie). Pomimo bogactwa form fleksyjnych odmiany rzeczownika, w sanskrycie klasycznym przewa¿a³y formacje niefleksyjne: czêsto bardzo d³ugie z³o¿enia nominalne, gdzie sztuk¹ jest w³aœciwa analiza relacji miêdzy czêœciami sk³adowymi. Najpowszechniejszym typem zdania jest zdanie nominalne. Wystêpowanie d³ugich z³o¿eñ nominalnych oraz zjawisko sandhi powoduje, ¿e zdanie sanskryckie jest czêsto zapisywane nawet jednym ci¹giem liter, wygl¹daj¹cym jak jeden wyraz.

Wszystkie ¿ywe i wymar³e indoeuropejskie jêzyki subkontynentu indyjskiego i okolic (Indie, Pakistan, Nepal, Bangladesz, Sri Lanka, Malediwy oraz czêœci Azji Centralnej (dawna Gandhara, Baktria i Sogdiana, dzisiejszy Afganistan, Tad¿ykistan, Uzbekistan i Kirgistan) albo wywodz¹ siê z sanskrytu, albo wykazuj¹ silne jego wp³ywy. Silne wp³ywy sanskrytu s¹ tak¿e widoczne w jêzykach drawidyjskich i mundajskich, w jêzyku tybetañskim oraz w jêzykach Azji Po³udniowo-Wschodniej, nale¿¹cych do innych rodzin jêzykowych, zw³aszcza w Indonezji – jêzyk jawajski zwany kawi, ale tak¿e w Birmie, Tajlandii, Kambod¿y i w nieistniej¹cym od XVII w. królestwie Czampy (dzisiejszy œrodkowy Wietnam). W sanskrycie nadal powstaj¹ dzie³a literackie i naukowe, zw³aszcza z dziedziny klasycznej filozofii indyjskiej, religii hinduskiej i tradycyjnych dziedzin wiedzy, jak ajurweda czyli indyjska medycyna, dharmaœastra czyli nauka o prawoœci oraz astrologia. Szacunkowo jedna trzecia nazw tradycyjnych miejscowoœci w Polsce wywodzi siê z Sanskrytu, podobnie jak znakomita czêœæ s³ownictwa staropolskiego.

Sanskryt klasyczny - jêzyk œrednioindyjski, jedna z postaci sanskrytu, wywodz¹ca siê z jêzyka wedyjskiego. Pierwsz¹ gramatykê sanskrytu klasycznego opracowa³ Pāṇini. Jêzyk wedyjski - b³êdnie uwa¿any za wymar³y jêzyk z grupy indyjskiej jêzyków indoeuropejskich. Jest to najstarsza postaæ jêzyka staroindyjskiego - sanskrytu, u¿ywana powszechnie w okresie od XV do V wieku p.n.e.. Z niego wywodzi siê sanskryt klasyczny. Nazwa wywodzi siê od Wed, zbioru tekstów indyjskich, której najstarsz¹ czêœæ - Rygweda (1500-1200 r. p.n.e.) - zosta³a spisana w³aœnie w tym jêzyku. Tym samym s¹ to jedne z najstarszych zapisow jêzyków indoeuropejskich, ¿ywo recytowane jako jêzyk tajemny przez licz¹c¹ ponad 8 milionów osób aktywnych w Indii kastê braminów (kap³anów). Ca³a populacja osób przynaleznych do kasty brahmanów liczy wiêcej ni¿ 40 mln ludzi.

Pāṇini (V wiek p.n.e.) – gramatyk indyjski, który stworzy³ pierwsz¹ gramatykê sanskrytu, z³o¿on¹ z 3959 regu³ – Ashtadhyayi ("Oœmioksi¹g"). By³o to zarazem pierwsze opracowanie gramatyki znane na œwiecie. Œri Pāṇini uwa¿any jest za prekursora jêzykoznawstwa formalnego. Jego dzie³o jest wci¹¿ podstaw¹ studiów nad sanskrytem. Indyjska legenda powiada, ¿e gdy Pāṇini studiowa³ gramatykê, ukaza³ siê mu sam Bóg - Maheœwara (Œiva), który uderzy³ 14 razy w bêben zwany mridangam. DŸwiêki te u³o¿y³y siê w zestaw g³osek sanskrytu w postaci 14 regu³ zwanych œiva-sutrani. Najs³ynniejszym komentatorem dzie³a Pāṇini jest Ryszi Patanjali, który napisa³ Mahabhasya "Wielki komentarz do Pāṇiniego" w II w. p.e.ch.

SANSKRYT - Od dawna uznaje siê powszechnie, ¿e sanskryt jest dalekim przodkiem wszystkich jêzyków indoeuropejskich z wyj¹tkiem fiñskiego, estoñskiego, wêgierskiego, tureckiego i baskijskiego. Poza tymi piêcioma wszystkie jêzyki Europy wywodz¹ siê od wspólnego przodka, którym by³a grupa dialektów u¿ywanych przez plemiona ¿yj¹ce na stepach po³udniowej Rosji oko³o 2000 lat p.e.ch. Na pokrewieñstwo sanskrytu z jêzykami Zachodu wskazuj¹ pewne cechy podobieñstwa bezpoœrednio widoczne, jak na przyk³ad s³owa: pitR - "ojciec" i maatR - "matka", oraz wiele mniej wyraŸnych. Na przyk³ad sanskryckie s³owo shvan - "pies" jest spokrewnione z greckim kyon, ³aciñskim canis, a tak¿e z niemieckim Hund i angielskim hound, w którym h reprezentuje pierwotne k. Sanskryckie cakra - "ko³o" jest spokrewnione z angielskim wheel; oba te wyrazy wywodz¹ siê od pradawnego s³owa kuekulo i bêd¹cego przodkiem równie¿ greckiego kyklos i staroangielskiego hweogol, od którego pochodzi dzisiejsze wheel. Ca³e setki takich podobieñstw, niewidocznych na pierwszy rzut oka, zosta³y ustalone przez jêzykoznawców z ca³kowit¹ niemal pewnoœci¹.

Czytelnik posiadaj¹cy niewielk¹ choæby znajomoœæ ³aciny albo greki od razu rozpozna pokrewieñstwo systemów czasownikowych tych jêzyków z systemem czasowników sanskryckich. Tak na przyk³ad odmiana czasu teraŸniejszego sanskryckiego czasownika as - "byæ" wygl¹da nastêpuj¹co:

 asmi - jestem smas - jesteœmy
 asi - jesteœ stha - jesteœcie
 asti - jest santi - s¹

Sanskryt wedyjski jest pod wieloma wzglêdami bli¿szy ni¿ którykolwiek inny z jêzyków indoeuropejskich owego jêzyka pierwotnego, od którego wszystkie pochodz¹. W³aœnie odkrycie sanskrytu pozwoli³o Boppowi, Raskowi i innym uczonym pierwszej po³owy minionego stulecia nakreœliæ wyraŸny schemat pokrewieñstwa miêdzy jêzykami grupy indoeuropejskiej i rozwin¹æ naukê jêzykoznawstwa porównawczego.

Najdawniejsza zachowana w pismach forma sanskrytu - ta, któr¹ znajdujemy w Rygwedzie (Rgveda) - pozostaje w takim mniej wiêcej stosunku do sanskrytu klasycznego jak dialekt homerycki do klasycznej greki. We wszystkich swych stadiach rozwojowych sanskryt jest jêzykiem o bardzo bogatej fleksji, ale w Wedach spotykamy wiele takich form, które potem wysz³y z u¿ycia. Czasownik ma tam system odmian mog¹cy wspó³zawodniczyæ z koniugacj¹ greck¹, rozporz¹dzaj¹cy ogromnym aparatem stron i trybów, który potem zosta³ w znacznej mierze uproszczony. W jêzyku wedyjskim, tak samo jak w póŸniejszym sanskrycie, rzeczownik ma osiem przypadków i zarówno rzeczownik, jak i czasownik maj¹ oprócz liczby pojedynczej i mnogiej - liczbê podwójn¹. Wa¿n¹ cech¹ sanskrytu wedyjskiego jest akcent toniczny. Ka¿de wa¿niejsze s³owo posiada sylabê akcentowan¹, któr¹ wymawia siê niekoniecznie silniej, ale wy¿szym tonem ni¿ inne sylaby, podobnie jak w dawnej grece. W wyrazach sanskryckich akcent ten pada przewa¿nie - pomijaj¹c wyj¹tki wywo³ane specyficznymi prawami jêzykowymi - na te same sylaby, które akcentuje siê w pokrewnych im s³owach greckich.

Sanskryt, jak i wiêkszoœæ wywodz¹cych siê od niego jêzyków, charakteryzuje siê równie¿ obecnoœci¹ spó³g³osek wymawianych z przydechem. Literka "k" bez przydechu jest dla Hindusa zupe³nie innym dŸwiêkiem ni¿ "kh", wymawiane z bardzo silnym przydechem - tak mniej wiêcej jak wymawia siê pierwsz¹ zg³oskê angielskiego wyrazu come. Dla przeciêtnego Europejczyka ró¿nica ta jest trudna do zauwa¿enia. Wywodzi siê ona z jêzyka praindoeuropejskiego i przeniknê³a stamt¹d do klasycznej greki, gdzie jednak przydechowe g³oski th, ph, ch straci³y swe pierwotne brzmienie przed pocz¹tkiem ery chrzeœcijañskiej. Inn¹ znamienn¹ cech¹ fonetyki wedyjskiego sanskrytu, równie¿ zachowan¹ do naszych czasów, jest seria tzw. "szczytowych", czyli "cerebralnych" spó³g³osek: T, Th, D, Dh i N. Dla Hindusa s¹ one dŸwiêkami wyraŸnie odrêbnymi od "zêbowego" t, "zêbowego" th itd., chocia¿ Europejczyk dopiero po d³ugim os³uchaniu mo¿e nauczyæ siê je rozró¿niaæ. G³osek "szczytowych" nie by³o w jêzyku praindoeuropejskim; zapo¿yczono je w bardzo wczesnym okresie od pierwotnych mieszkañców Indii, plemion proto- australoidalnych albo drawidyjskich. Jeszcze jedn¹ znamienn¹ cech¹ fonetyki sanskryckiej jest przewaga samog³osek a i aa (A) nad innymi samog³oskami. Sanskryt wedyjski jest jêzykiem subtelnym, pe³nym si³y i dostojeñstwa.

W wiekach, które nast¹pi³y po skomponowaniu Rygwedy, sanskryt uleg³ znacznym przemianom. W pierwszych wiekach ostatniego tysi¹clecia przed er¹ chrzeœcijañsk¹ zaginê³o wiele dawnych form fleksyjnych i gramatyka w pewnej mierze siê uproœci³a, chocia¿ nadal pozosta³a systemem bardzo skomplikowanym. Pojawi³y siê nowe wyrazy zapo¿yczone przewa¿nie ze Ÿróde³ niearyjskich, podczas gdy niektóre dawne zosta³y zapomniane albo zmieni³y swe znaczenie. W tych warunkach wy³oni³y siê w¹tpliwoœci co do w³aœciwej wymowy i znaczenia dawniejszych tekstów wedyjskich: s¹dzono, ¿e jeœli nie powtarza siê ich z absolutn¹ dok³adnoœci¹, nie tylko trac¹ sw¹ moc magiczn¹, ale sprowadzaj¹ niedolê na tego, kto je b³êdnie wypowiada. Z owej troski o zachowanie czystoœci Wed rozwinê³a siê w Indiach gramatyka i wiedza o fonetyce. Najstarszy indyjski tekst lingwistyczny, Nirukta (nirukta) Jaski (yaska), traktat wyjaœniaj¹cy przestarza³e s³owa wedyjskie, powsta³ w V wieku p.e.ch.; stanowi on syntezê wielu dawniejszych badañ jêzykowych. Wielka gramatyka Paniniego (paaNini), Asztadhjaji (ashhTaadhyaayii) ("Osiem Rozdzia³ow"), powsta³a zapewne pod koniec IV wieku p.e.ch. Na tym etapie jêzyk osi¹gn¹³ ju¿ w³aœciwie formê klasyczn¹ i odt¹d niewiele siê zmienia³, wzbogacaj¹c tylko swe s³ownictwo.

Fonetyka sanskrycka by³a ju¿ wtedy zanalizowana z dok³adnoœci¹, której nie dorówna³y ¿adne póŸniejsze studia lingwistyczne a¿ do XIX wieku. Jednym z najwiêkszych osi¹gniêæ Indii jest ich niezwyk³y alfabet, zaczynaj¹cy siê od samog³osek, po których nastêpuj¹ spó³g³oski, wszystkie sklasyfikowane bardzo naukowo wed³ug sposobu ich wymawiania - w zupe³nym przeciwieñstwie do chaotycznego i niedok³adnego alfabetu ³aciñskiego, kszta³tuj¹cego siê organicznie przez trzy tysi¹clecia. Dopiero po odkryciu indyjskiego sanskrytu powsta³a na Zachodzie fonetyka jako nauka. Powstanie wielkiej gramatyki Paniniego, która ustabilizowa³a jêzyk sanskrycki, mo¿liwe by³o dziêki pracy wielu wczeœniejszych pokoleñ gramatyków. Owi prekursorzy zdo³ali rozpoznaæ rdzeñ jako podstawowy element wyrazu i u³o¿yli listê oko³o dwóch tysiêcy jednosylabowych rdzeni, s¹dz¹c, ¿e od nich w³aœnie - przez dodawanie przedrostków, przyrostków i elementów fleksyjnych - wywodz¹ siê wszystkie s³owa. W zasadzie mieli racjê, chocia¿ pope³nili trochê b³êdów i ich wywody etymologiczne s¹ czasami fa³szywe. Badania ich sta³y siê Ÿród³em interesuj¹cych koncepcji w wielu dziedzinach myœli indyjskiej.

S³awê dzie³a mistrz Panini ogranicza jego specjalistyczny charakter, ale nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e stanowi ono jedno z najwspanialszych osi¹gniêæ wszystkich kultur staro¿ytnych. Przed XIX wiekiem w ¿adnej czêœci œwiata nie powsta³a bardziej szczegó³owa i bardziej naukowa gramatyka. Traktat ten obejmuje ponad 4000 regu³, zapisanych pewnego rodzaju stenografi¹, przy u¿yciu poszczególnych liter i sylab jako symbolów przypadków, trybów, osób, czasów i innych kategorii, wed³ug których sklasyfikowane s¹ zjawiska jêzykowe. Niezmierna zwiêz³oœæ wyk³adu Paniniego sprawia, ¿e trudno jest go czytaæ bez uprzednich studiów jêzyka i odpowiedniego komentarza. PóŸniejsze gramatyki indyjskie s¹ przewa¿nie komentarzami do Paniniego. Najwa¿niejszymi z nich s¹ Mahabhaszja (mahaabhaashhya) ("Wielki Komentarz") Patañd¿alego (patanjali) z II wieku przed er¹ chrzeœcijañsk¹ i Kasika Writti (kaashikaa-vRtti) znany jako Komentarz z Banaras, tak¿e D¿ajaditji (jayaaditya) i Wamany (vaamana) z VII wieku p.e.ch.

Niektórzy póŸniejsi gramatycy polemizowali z Paninim w sprawach drobnych, ale w zasadzie system jego zosta³ tak powszechnie przyjêty, ¿e ¿aden pisarz czy mówca z krêgów dworskich lub bramiñskich nigdy nie oœmieli³ siê powa¿nie zakwestionowaæ jego teorii. Dziêki Ryszi Panini jêzyk ustali³ siê i móg³ siê odt¹d rozwijaæ tylko wed³ug zasad jego systemu. W³aœnie od czasów Paniniego zaczêto ten jêzyk nazywaæ saMskRta, czyli "udoskonalony" albo "oczyszczony" - w przeciwieñstwie do prakRta, czyli jêzyków "nieoczyszczonych", dialektów ludowych, które nadal rozwija³y siê w sposób spontaniczny. Sanskryt Paniniego, choæ prostszy od mowy wedyjskiej, jest jednak jêzykiem bardzo skomplikowanym. W pocz¹tkach nauki niezmiernie trudno jest przyswoiæ sobie ustalone przez gramatyka zasady po³¹czeñ eufonicznych (sandhi), bêd¹ce rozwiniêciem tendencji istniej¹cych w jêzyku ju¿ od czasów wedyjskich. Wed³ug tych zasad brzmienie ka¿dego wyrazu w zdaniu jest uwarunkowane brzmieniem wyrazów s¹siednich. Tak wiêc na przyk³ad na avadat ("nie powiedzia³") przemienia siê w naavadat, na uvaaca zaœ (fraza maj¹ca to samo znaczenie) przemienia siê w novaaca; raamas uvaaca ("Rama powiedzia³") - w raama uvaaca, raamas avadat - w raamo 'vadat, natomiast haris avadat - w harir avadat. Jest wiele tego rodzaju regu³, które zosta³y sztucznie narzucone nawet tekstom Rygwedy, tak ¿e badacz musi nieraz rekonstruowaæ pierwotne brzmienie s³ów, aby odnaleŸæ w³aœciwe metrum.

Ujednolicaj¹c gramatykê sanskryck¹, Panini opar³ siê zapewne na takiej odmianie sanskrytu, jak¹ pos³ugiwano sie na terenach pó³nocno-zachodnich. Jako pewnego rodzaju lingua franca klasy kap³añskiej, jêzyk ten stawa³ siê stopniowo równie¿ wspóln¹ mow¹ warstwy rz¹dz¹cej. Maurjowie (Morjowie), tak jak wiêkszoœæ indyjskich dynastii a¿ do epoki Guptów, w swych oficjalnych wypowiedziach u¿ywali jeszcze prakrytu. Pierwsz¹ wa¿n¹ dynasti¹ pos³uguj¹c¹ siê sanskrytem byli Œakowie z Ud¿d¿ajini; napis Rudradamana w Girnarze jest najstarszym - oprócz kilku krótkich i ma³o wa¿nych inskrypcji - pisanym dokumentem sanskryckim, jaki posiadamy. Ka¿dy jêzyk, dopóki mówi siê nim i pisze, ma tendencje do rozwoju, a rozwój ten polega przewa¿nie na upraszczaniu struktury. Sanskryt jednak, krêpowany autorytetem Paniniego, nie móg³ siê swobodnie rozwijaæ w taki sposób. Nad niektórymi z jego pomniejszych regu³, odnosz¹cymi siê na przyk³ad do w³aœciwego u¿ycia czasów wyra¿aj¹cych przesz³oœæ, przechodzono spokojnie do porz¹dku dziennego i autorzy zaczêli u¿ywaæ imperfektu, perfektu i aorystu bez ¿adnej znaczeniowej miêdzy nimi ró¿nicy. Ale zasady fleksji musia³y byæ zachowane. Jedyn¹ drog¹, na której sanskryt móg³ siê do pewnego stopnia wyzwalaæ od odmian, by³o budowanie d³ugich z³o¿eñ, którymi zastêpowano ca³e jednostki zdaniowe w ramach okresów gramatycznych.

Ju¿ w literaturze wedyjskiej i w epopejach spotykamy sporo tworów z³o¿onych, ale maj¹ one zazwyczaj dwa, a najwy¿ej trzy cz³ony, tak jak na przyk³ad angielskie houseboat lub blackbird. Natomiast w sanskrycie klasycznym cz³onów mo¿e byæ nawet dwadzieœcia lub trzydzieœci. Wczeœniejsi poeci klasyczni, jak Kalidasa (kaalidaasa), s¹ jeszcze dosyæ powœci¹gliwi w u¿ywaniu takich wyrazów, chocia¿ i w ich wierszach rzeczowniki szeœciocz³onowe nie stanowi¹ rzadkoœci; ale ju¿ w najdawniejszych panegirykach dworskich w jêzyku sanskryckim wystêpuj¹ olbrzymie z³o¿enia. Na przyk³ad cesarz Samudragupta okreœlony jest jako "zwi¹zuj¹cy ca³y œwiat przez ujawnianie swej si³y i przez [przyjmowanie] us³ug [od innych królów], takich jak sk³adanie osobistego ho³du, przysy³anie w darze dziewcz¹t i proszenie o akty nadania opatrzone pieczêci¹ Garudy, w celu utwierdzenia ich w³adzy nad ich krainami" - wszystko w jednym s³owie, z³o¿onym z dwudziestu elementów. Ta niezwyk³a sk³onnoœæ do u¿ywania tak d³ugich z³o¿eñ mog³a ukszta³towaæ siê w sanskrycie pod wp³ywem jêzyków drawidyjskich; w jêzyku starotamilskim bowiem, maj¹cym niewiele form fleksyjnych, wyrazy zestawia siê w d³ugie szeregi bez wyraŸnego zaznaczania istniej¹cych miêdzy nimi zwi¹zków. Jeœli sk³adniki sanskryckiego wyrazu z³o¿onego potraktujemy jako osobne, zestawione ze sob¹ s³owa - tak jak na przyk³ad w angielskim "my top right-hand waistcoat pocket" ("moja prawa górna kieszonka kamizelki"), co w sanskrycie by³oby uznane za jedno s³owo z³o¿one - nowe konstrukcje klasycznego okresu sanskryckiego staj¹ siê dla nas zrozumia³e.

Wraz ze sk³onnoœci¹ do u¿ywania d³ugich z³o¿eñ rozwinê³o siê w sanskrycie równie¿ zami³owanie do d³ugich zdañ. W prozaicznych dzie³ach Bany (baaNa) i Subandhu (subandhu), napisanych w VII wieku, i w utworach wielu autorów póŸniejszych spotykamy zdania, które w druku musia³yby zaj¹æ po dwie albo trzy stronice. Jakby dla zwiêkszenia tych komplikacji autorzy wyszukiwali jeszcze wszelkie mo¿liwe gry s³ów, tak ¿e w rezultacie piœmiennictwo sanskryckie sta³o siê jedn¹ z najbardziej ozdobnych i najbardziej sztucznych literatur œwiata. Cechuj¹ce Hindusów od najdawniejszych czasów zainteresowania jêzykowe nie os³ab³y równie¿ w œredniowieczu. Z tej epoki dochowa³o siê wiele cennych "s³owników"; nie s¹ one podobne do u³o¿onych alfabetycznie s³owników zachodnich, lecz raczej do takich dzie³ jak "Thesaurus" Rogeta - rodzaj s³ownika u³o¿onego dzia³ami. Zawieraj¹ listy s³ów bliskoznacznych albo u¿ywanych w podobnych kontekstach; s³owa s¹ nieraz zaopatrzone w krótkie definicje, a ca³oœæ ujêta jest w formê prostego wiersza. Najs³awniejszym leksykografem - i autorem najstarszego z tej dziedziny traktatu przechowanego do naszych czasów - jest Amarasinha (amarasiMha), który wed³ug tradycji mia³ ¿yæ w czasach Kalidasy. Inn¹ form¹ s³ownika, bli¿sz¹ naszych dykcjonarzy, by³y listy homonimów, klasyfikuj¹ce wyrazy maj¹ce wiêcej ni¿ jedno znaczenie.

Indyjskie zainteresowania jêzykowe przejê³a równie¿ filozofia, która wiele uwagi poœwiêci³a rozwa¿aniom nad stosunkiem pomiêdzy wyrazem a jego desygnatem. Szko³a mimansy (miimaaMsaa), wznawiaj¹c jêzykowy mistycyzm póŸniejszego okresu wedyjskiego, g³osi³a, i¿ ka¿de s³owo jest odbiciem wiekuistego prototypu, dziêki czemu jego znaczenie jest wieczne i immanentnie w nim zawarte. Jej adwersarze, zw³aszcza ci spoœród logików szko³y njaji (nyaaya), twierdzili przeciwnie: relacja pomiêdzy wyrazem a jego znaczeniem jest czysto konwencjonalna. By³a to wiêc kontrowersja podobna do sporu miêdzy realistami a nominalistami w Europie œredniowiecznej. Klasycznym sanskrytem zapewne nigdy nie pos³ugiwa³y siê masy. Nie znaczy to jednak, ¿eby by³ on kiedykolwiek jêzykiem ca³kowicie martwym. Stanowi³ przecie¿ oficjalny jêzyk religii i pañstwa. Ludzie z klas wy¿szych czytali i rozmawiali w sanskrycie, a prawdopodobnie rozumia³o go w pewnym zakresie równie¿ wielu przedstawicieli ni¿szych warstw. By³ rodzajem lingua franca dla wszystkich czêœci Indii i jeszcze dziœ uczeni bramini z przeciwnych krañców kraju spotykaj¹c siê w jakimœ s³awnym miejscu pielgrzymek rozmawiaj¹ ze sob¹ w sanskrycie, rozumiej¹c siê nawzajem doskonale.

Jêzyk wedyjski jest mo¿e i wymar³ym ju¿ jêzykiem z grupy indyjskiej jêzyków indoeuropejskich. Jest to najstarsza postaæ jêzyka staroindyjskiego - sanskrytu, u¿ywana w okresie od XV do V wieku p.e.ch. Z niego wywodzi siê sanskryt klasyczny. Nazwa wywodzi siê od Wed, zbioru tekstów indyjskich, której najstarsza czêœæ - Rygweda (1500-1200 r. p.n.e.) - zosta³a spisana w³aœnie w tym jêzyku. Tym samym s¹ to jedne z najstarszych zapisow jêzyków indoeuropejskich. Sanskryt jest ci¹gle u¿ywany i potrzebny, a spora grupa indyjskiej kasty braminów, szacowanej na ponad 40 mln osób pielêgnuje najdawniejsze tradycje recytacji wedyjskiego sanskrytu.
SZUKAJ na naszej stronie


OGŁOSZENIA
 
Poszukujemy T£UMACZA
z jêzyka polskiego na
CHIÑSKI
.
Prosimy o kontakt
na adres mailowy:
info@himalaya-tirtha.org

Poszukujemy T£UMACZA
z jêzyka polskiego na
HISZPAÑSKI
.
Prosimy
o kontakt na adres mailowy: 
sadadeva@yahoo.es
Tablica ogosze
 
   
 

2005-2010 by Himalaya Tirtha Sangha.
Wszystkie prawa zastrzeone. Wykorzystywanie materiaw
zawartych na stronie bez zgody jej autorw jest ZABRONIONE.
Engine by CodaTeam

Kontakt: info@himalaya-tirtha.org


Firefox 3  Submit your website to 20 Search Engines - FREE with ineedhits!
 
strona zaprojektowana
i zarządzana na platformie
Apple Macintosh
komunikację oraz wymianę
danych z serwerem ftp
obsuguje TRANSMIT 3